KCT Baret

KCT Team Awareness Training met een ongekende intensiteit


KCT Team Awareness Training met een ongekende intensiteit

Soms kom je als Team Performance Coach teams tegen die een intensiteit kennen waar je je pas achteraf echt bewust van bent. Je beseft je dan ineens waar je als teamcoach even deel van hebt uit mogen maken. Een omgeving, een setting, die iets laat gebeuren waardoor alle aanwezigen, niet alleen de teamleden zelf maar ook de coaches, een energie voelen die moeilijk in woorden uit te drukken valt. Een energie waar je je pas bewust van wordt als je de film terugspeelt. Laat ik toch een poging wagen (onderstaand stuk is met expliciete toestemming van het Korps Commandotroepen gepubliceerd).

Setting the scene

We zitten met negen mannen van het Korps Commandotroepen (KCT) in een kleine ruimte op de marinebasis in hartje Amsterdam. Deze negen mannen vormen de staf van één van de operationele compagnieën. In civiele termen: het managementteam. We zijn hier bijeen voor een “Team Awareness Tweedaagse”.

Anderhalve maand eerder zat ik met de compagniecommandant en zijn plaatsvervanger op het tentenkamp van het KCT in Rucphen. We bespraken daar het centrale thema voor de tweedaagse:

“Hoe (vanuit welke perceptie) kijken collega’s tegen situaties aan"

en

"waarom reageren ze dan zoals ze reageren?”.

Het idee hierachter is dat als het team dat van elkaar weet en snapt, ze in (staf)situaties nog beter gebruik kunnen maken van elkaars krachten, capaciteiten en ervaringen.

Dag Eén: Een stroeve start met explosief einde

Een beetje zenuwachtig ben ik wel. Praten over commando’s is één, praten met commando’s is twee, werken met commando’s is drie. Wij zijn geen commando’s. We stappen een wereld in die wij zelf niet van binnenuit kennen. Gaat dat een voordeel zijn of juist niet? We gaan praten over houding & gedrag, over gevoel en kwetsbaarheid. En dat met mannen die in de buitenwereld worden gezien als ‘cold steel men’ die emoties opzij kunnen zetten en doen wat gedaan moet worden.

En hoe gaan ze op Monique, mijn partner-in-crime, reageren? Een vrouw, te midden van alleen maar mannen. Gaan ze ons accepteren? Gaan ze dingen van ons aannemen, gaan ze luisteren? Er staat ons maar één ding te doen. Starten en doen waar we goed in zijn: luisteren, reflecteren, aanpassen en vertrouwen op elkaar. Met het programma als leidraad.

Het team kent elkaar al goed door de dingen die ze met elkaar hebben meegemaakt, veelal in missiesituaties. Maar er is gereserveerdheid naar mij en Monique. Wie zijn wij en wat denken wij hun te kunnen vertellen en leren? Dat gevoel wordt versterkt als bij de introductie al wordt gespiegeld door ons. Er heerst een lacherige sfeer. Een verbloeming van een stukje onzekerheid. Onzekerheid die ontstaat door onze verdiepende vragen en spiegeling op houding en gedrag. Zodra iemand in zijn introductie over zichzelf een tandje dieper gaat dat normaal, of als wij verdiepende vragen stellen, worden er grapjes gemaakt en gelachen. Openlijk praten over wat je bezighoudt, frustraties of wat je opvalt is geen natuurlijk proces. Maar er lijkt wel een behoefte te zijn …

Het is interessant om te zien hoe het proces zich deze eerste dag ontvouwt. De geboden theorie blijkt regelmatig een prettig houvast te bieden om vooral geen emotie, gevoel of kwetsbaarheid te laten zien. En waarom zou je? Het wegduwen en de acceptatie daarvan is makkelijker dan erover praten. Makkelijker is het om het proces en de tools ter discussie te stellen. Maar onderhuids gaat dat gevoel niet weg, ook niet bij commando’s. Het creëert regelmatig een ongemakkelijke sfeer, die we vooral laten ontstaan en bestaan.

Het maakt dat dit team van het Korps Commandotroepen niet anders dan een team uit de civiele wereld.

Het is een proces dat op en neer gaat. Het ene moment kunnen we een stukje diepgang pakken, het andere moment blijven we aan de oppervlakte. We tonen het team de balans in energie binnen het team, zienswijzen op onderwerpen en daarmee samenhangende houding & gedrag binnen het team. Het is een balans die ook voelbaar is in de ruimte en tijdens de gesprekken. De verwachte dominantie van bepaalde personen was duidelijk zichtbaar. Zo hier en daar raken we de diepgang wel, maar echt verder komen we (nog) niet. De theorie en het proberen te doorbreken van pseudo-gedrag voeren primair de boventoon. Zoals ik al schreef:

het maakt dit team niet anders dan andere teams.

Eind van Dag één

Het eind van de eerste dag nadert. Traditioneel sluiten we af met een rondje “heeft de dag je gebracht wat je had verwacht?”. En laten we maar meteen met de deur in huis vallen: nee, dat heeft het niet. Monique en ik krijgen een bijzonder open, confronterende en eerlijke feedback terug. De behoefte? Meer diepgang! De commando’s geven aan zichzelf wel goed te kennen, maar in relatie tot de ander? Daar hebben ze meer behoefte aan.

Enigszins verbaasd horen Monique en ik deze feedback aan. Want daar waar er gedurende de hele dag gereserveerdheid bestond en diepgang met elkaar vermeden leek te worden, krijgen we nu te horen dat het zoeken naar meer diepgang juist de behoefte is. Wij schieten in onze eigen voorkeursstijl en confronteren het team met deze verbazing en de wijze waarop de dag is verlopen. Samenvattend: Een ‘knetterend’ gesprek volgt, waarbij er op ‘harde’ wijze wordt gespiegeld en gereageerd. Het team voelt zich uit de tent gelokt en gaat deze confrontatie met ons, maar eigenlijk met name met elkaar, aan.

Zo kennen we ze weer!!

De avond die volgt is voor Monique en mij in eerste instantie nog wat verwarrend. We praten lang na over de dag en met name de onverwachte wending aan het eind van de dag. Waardoor kwam dit? Allerlei vragen en eigen bespiegelingen passeren de revue. De intensiteit waarmee de feedback aan ons werd teruggegeven is zowel confronterend als ook zeer eerlijk en oprecht. Er bruist iets in het team. Aan ons de schone taak om dat tijdens Dag twee naar boven te krijgen.

Dag twee: tijd voor de (echte) confrontatie!

Opnieuw enigszins gespannen rijden we naar Amsterdam. Dit keer niet omdat we met commando’s om tafel zitten, maar wel met de vraag of de aanpassing in het programma gaat voldoen aan de behoefte van het team. Wat gaat deze dag het team brengen? Als coach wil je het toch graag goed doen, ongeacht welk team en van welke organisatie.

Bij de koffie ontstaan de eerste gesprekken al. We krijgen te horen dat er tot ’s avonds laat is door gepraat over de eerste dag. Ons wordt ook gevraagd hoe wij naar huis zijn gegaan en of ze ons niet te veel hebben afgeschrikt met hun directe feedback. Of de vraag om het programma aan te passen niet te lastig is geweest gezien de korte tijd. Of we er nog wel zin in hebben ….

Nou, zin hebben we zeker! Maar als er iets is wat we van gisteren hebben meegenomen is dat we de “confrontatie” nog veel meer gaan opzoeken. Niet zozeer naar ons, maar wel faciliterend tussen de teamleden onderling. Spiegelen, reflecteren, confronteren en uitdagen. De tijd van bescheidenheid en terughoudendheid hierin is voorbij.

Bring it one!!

En dat merken we onmiddellijk bij aanvang van de tweede dag. Het laatste uur van de vorige dag heeft veel los gemaakt. Wat er ’s avonds exact is besproken en met wie is voor ons natuurlijk onbekend, maar we merken wel dat het een effect heeft gehad. De openheid en de wil om verder te gaan is meteen voelbaar, hoe moeilijk dit ook om te zetten is in woord en daad.

Het bespreken van de verschillende individuele zienswijzen doet opnieuw meteen een hoop stof opwaaien. ‘Gewapend’ met een Insights Discovery profiel neemt iedereen open en eerlijk deel aan het gesprek. Daar wordt ook (voor het eerst, lijkt het) duidelijk dat verschillende teamleden anders tegen dezelfde zaken aankijken. Andere behoeftes hebben, andere ideeën erop nahouden.

Opnieuw: eigenlijk geen verschil met welk willekeurig ander team dan ook.

Hernieuwd wederzijds vertrouwen

Er is een sfeer ontstaan van hernieuwd wederzijds vertrouwen en openheid binnen het team. En het mooie is dat Monique en ik ons daar geen buitenstaander in voelen. We worden (voor nu) opgenomen binnen het geheel.

In het moment zijn we één.

De volledige tweede dag is een voortzetting van het eind van de eerste dag. De focus wordt verlegd van het individu naar het individu binnen het team. Welk effect heeft dit nu allemaal op het team, de team performance en haar functie? Het team begint, op basis van allerlei voorbeelden en (typische team) frustraties, irritaties en aandachtspunten, het gesprek met elkaar aan te gaan. Onduidelijkheden, onbegrip voor bepaalde gemaakte keuzes en gezagsverhoudingen passeren de revue. Het team praat openlijk met elkaar over verwachtingen, verschillen van inzicht en perceptie, zienswijzen op leiderschap, (privé) emoties, plagerijen op de werkvloer, etc. De met regelmaat heftige confrontaties worden met respect voor elkaar aangegaan en besproken. Geen onderwerp dat besproken móét worden, blijft onbesproken. De meer senior teamleden hebben intense gesprekken en discussies met de meer junior teamleden, en de meer junior teamleden maken de senioren ook duidelijk wat ze willen en waar hun behoeftes liggen. Lencioni en een toelichting op zijn Vijf Frustraties van Teamwork zorgt ervoor dat alles van de afgelopen twee dagen op haar plaats valt.

Je hoort de kwartjes vallen. Opnieuw: geen verschil met welk willekeurig ander team

Het verschil (of toch niet?)

Er lijkt echter wel één belangrijk verschil te zijn met elk willekeurig ander team: Dit team is zo hecht, dat ze voor elkaar door het vuur gaan, letterlijk. Als het erop aankomt dan staan ze er voor je. En het is geenszins mijn bedoeling ze te verafgoden, maar dit is enorm voelbaar en vormt een enorm sterk basisfundament om op voort te kunnen bouwen. Het voelde bijzonder om dit expliciet naar boven te halen en te zien welk effect dat heeft. De vanzelfsprekendheid daarvan is er vanaf, de wil om eraan te werken is zeer sterk aanwezig binnen dit team.

Voor ons was het bijzonder daar even onderdeel van uit te mogen maken. Die energie te voelen. Trots ook dat wij als coaches daar tijdens deze twee dagen een belangrijke rol in hebben gespeeld. Want voor even zagen we waar het ook bij deze mannen om draait:

de MENS achter de functie met al zijn uitdagingen, ervaringen en soms heftige en extreme situaties.

De MENS achter de dingen die ze hebben gezien en meegemaakt. De emoties die daarbij horen. De worsteling omdat het bijna niet uit te leggen is als je het zelf niet hebt meegemaakt, als je er geen onderdeel van uitmaakt. De commando als MENS, in haar individuele kwetsbaarheid en behoefte aan veiligheid, het elkaar opzoeken en praten over dingen die ze bezighouden. Het positieve effect daarvan op de team performance als je met elkaar een modus vindt waarin je juist ook daarvoor expliciet ruimte creëert.

Commando of niet, dit geldt toch voor ons allemaal?


Geef een reactie